“Toen ze drie was had Matilda zichzelf leren lezen door rondslingerende kranten en tijdschriften te bestuderen. Met vier jaar las ze zo snel en goed, dat ze begon te hunkeren naar boeken. Het enige boek in dat hele intellectuele huishouden was een boek van haar moeder dat ‘Koken voor beginners’ heette. Toen ze dit van het begin tot het einde had gelezen en alle recepten uit haar hoofd kende, besloot ze dat ze graag iets interessanters wilde”
Tekstfragment uit ‘Matilda’ van Roald Dahl
Lezen blijft voor velen iets wonderbaarlijks. De ontdekking dat er een hele wereld vol woorden en letters bestaat, waar je uren in kunt dwalen, heeft iets magisch. Toch is het zo dat veel kinderen tijdens de reis van het leren lezen, hun plezier in lezen ergens onderweg verliezen. De vraag rijst ‘Waar gaat het mis?’ Zeker als je ziet, dat de meeste kinderen alles lezen wat los en vast zit, als ze de kunst van het lezen ontdekken.
Voor dit verlies zijn veel verklaringen te vinden. Het ene kind herkent en verklankt na lang oefenen nog steeds de symbolen niet, de ander kent niet zoveel Nederlandse woorden waardoor het verhaal niet duidelijk wordt en voor een volgend kind is stil zitten lezen een te zware opgave. Hiervoor zijn in de loop der jaren al vele oplossingen gezocht. Maar hoe vinden veel leerlingen het plezier in lezen weer terug?
Op deze vraag kan drama en leesspel een antwoord zijn. Door verschillende theaterwerkvormen te gebruiken, gaat een verhaal leven, krijgen karakters een gezicht, wordt de inleving bevorderd en de nieuwsgierigheid voor het vervolg geprikkeld. Maar vooral het plezier dat leerlingen krijgen om het boek te pakken en verder te gaan is belangrijk. Leesplezier is uiteindelijk de benzine om de motor van het willen lezen te laten draaien.
Eén van de werkwijzen die centraal staat is Leesactie. Leesactie is gebaseerd op het werk van Jeffrey Wilhelm. Het gaat om een vorm van leesbevordering, die theoretisch en praktisch goed is onderbouwd. Door het stellen van vragen naar aanleiding van Leesacties á la Jeffrey Wilhelm worden de leeservaringen van de leerlingen met elkaar verbonden en verdiept. Enkele voorbeelden van werkvormen bij leesactie zijn:
- Lezen met de expertpet, voor het grondig lezen en om meer informatie en kennis uit een tekst te halen.
- Praatstoelwerk, voor het verdiepen van het begrip van verhaalfiguren en ideeën uit de tekst.
Verder kijken we naar ‘leesbevordering door drama en leesspel’ door de ogen van o.a. Aidan Chambers en Jan van Coillie. Ook passeren er verschillende theater-werkvormen de revue.
Enkele voorbeelden daarvan zijn:
- Tableau vivant, een tableau vivant zet een essentiële passage om in een onbewegelijk tafereel.
- Hoorspel, de karakters en gebeurtenissen worden omgezet in geluiden en stemmen.
- Poppen- of schimmenspel, het verhaal wordt omgezet in levendige dialogen en korte monologen die gespeeld worden door poppen of schimmen.
Heeft u interesse in een studiemiddag/masterclass rondom Leesactie? Neemt u dan contact op met Jitske Wijngaards via jitske@onderwijsmaakjesamen.nl.
Tot slot een overweging:
Een omschrijving van lezen, kan het lezen zelf veranderen of tenminste onze visie op lezen….
Zou het niet beter zijn lezen voortaan te definiëren als dialoog en verlangen?
Margaret Meek in New Reading: Contributions to an understanding of Literacy
Jitske WijngaardsOnderwijsadviseur Onderwijs Maak Je Samen
Literatuur
- Jeffrey D. Wilhelm; Action Strategies for Deepening Comprehension; 2002.
- Aidan Chambers; Vertel eens – kinderen lezen en praten; 1995.
- Aidan Chambers, De leesomgeving – hoe volwassenen kinderen kunnen helpen van boeken te genieten; 1995.
- P.Filipiak, J.Walta; Juf ik was Monica; JSW april 2007.
- Jan van Coillie; Leesbeesten en boekenfeesten; 2007
- Christine Kemmeren, Erna van Koeven; Aan de slag met kinderboeken; 2006
