Na twee jaar kleuteren gaan de meeste kinderen naar groep 3. In groep 3 wordt minder binnen en buiten gespeeld, en meer gewerkt met ontwikkelingsmateriaal en boekjes. Heel anders voor jonge kinderen, alleen al omdat ze er vaak erg aan moeten wennen dat ze minder mogen spelen. Daarom beginnen veel kleuterleerkrachten in groep 2 al met het werken met taakjes. De kleuters moeten bijvoorbeeld een week- of een dagtaak maken, die bestaat uit een knutselopdracht.
Binnen het EGO wordt er gewerkt met vijf werkvormen, namelijk: kring, contract, vrije keuze, project en ateliers.
Contractwerk bestaat uit taken die in principe binnen een week af moeten. De kinderen gaan zelfstandig of samen met de leerkracht inplannen wanneer ze die taken gaan maken, daarbij rekening houdend met de tijden van de instructies die nodig zijn voor de taken.
Leren reflecteren
Contractwerk is ontwikkeld om de zelfstandigheid van kinderen te bevorderen. Om ze inzicht te geven in wat er allemaal moet gebeuren en de mogelijkheid te geven om het zelf in te plannen. Dit is bevorderend voor de zelfstandigheid en het verantwoordelijkheidsgevoel van de kinderen. Ze moeten er immers zelf voor zorgen dat hun taken afkomen.
Een belangrijk aspect van het werken met een contract is het reflectiemoment. Als kinderen een taak gemaakt hebben, moeten ze daarna reflecteren over die taak. Hoe is het gegaan, wat vond ik ervan, en wáárom vond ik dat? Dat geven de kinderen ook aan op hun eigen contractbrief.
Het werken met taken in een kleuterklas laat kleuters ervaren dat er ook ooit dingen zijn die moeten gebeuren. Zo steekt onze maatschappij ook in elkaar. Maar vaak worden kleuters door de leerkracht aan het werk gezet bij zo’n verplichte taak. De leerkracht kiest het moment voor de kleuter. Door middel van een contractbrief voor iedere kleuter kan het kind zien wat hij of zij in de week moet doen. En kan dus ook zelf kiezen wanneer het gaat gebeuren. Een contractbrief stimuleert de zelfstandigheid van kinderen, maar spreekt hen ook aan op hun verantwoordelijkheidsgevoel. Ze moeten zelf zorgen dat hun brief af is aan het eind van de week. Maar ook het reflectiemoment moet aanwezig blijven. Kinderen moeten zich bewust worden van hun handelen. Ze moeten nadenken of ze het wel of niet goed vonden gaan en of ze ook weten waar dat door kwam. Eigenlijk is dat het belangrijkste aspect van het werken met een contract. Als kinderen niet nadenken over wat ze doen, dan leren ze ook niet fundamenteel. Natuurlijk moeten de kinderen wel begeleiding krijgen, de één meer dan de ander. Met het ene kind moet je precies plannen wanneer hij of zij wat gaat doen, met een ander kind hoef je niets te regelen, die regelt het allemaal zelf.
De contractbrief
Er staan drie vierkanten op met daaronder een tekstbalkje. In het vierkant, plak of teken je wat de kinderen moeten doen als taak. Bijvoorbeeld spelen in de bouwhouk, kleien, knutselen met de juf of het werken met een bepaald ontwikkelingsmateriaal. Dat doe je ook bij de twee andere vierkanten. Zorg ervoor dat de taken divers zijn, dus niet alleen maar met ontwikkelingsmaterialen werken. Op de lijntjes die naast het vierkant staan, kan de leerkracht invullen hoe de activiteit verlopen is. Zeg daarbij iets over het kind, altijd iets positiefs en als het nodig is kan je er ook een tip bijschrijven. Het rondje dat naast de lijntjes staat, kan het kind kleuren. Groen als ze het fijn vonden gaan, als ze het leuk vonden. Rood als ze het niet fijn vonden, of misschien moeilijk en daarom niet leuk. Het contract is klaar als alles in ingevuld en ingekleurd en als er natuurlijk een hele mooie sticker op is geplakt! De kinderen zijn vaak erg trots op hun contract, omdat het weergeeft dat ze hard gewerkt hebben. Dit kleutercontract is een vereenvoudigde versie van het contract van bovenbouwkinderen. Maar het is een goede voorbereiding op wat er nog komen gaat.
Het kleutercontract is te downloaden in onze werkwinkel, onder het kopje groep 1-2 -> organisatie.
Ellen Emonds
