Beeldtaal

Door: David van der Kooij

Beeldeconomie
We leven in een beeldeconomie. De waarde van vrijwel alles om ons heen wordt voor een belangrijk deel bepaald door de wijze waarop het is vormgegeven en welk gevoel dat bij ons oproept. Beeld heeft en geeft aantrekkingskracht. Nu wij in de welvarende landen “alles hebben” is er nog maar één manier om producten maar ook onszelf te onderscheiden: beeld en gevoel. Branding noemen reclamemakers dat, en personal branding. Dat laatste herken je in het toenemen van het gebruik van sociale netwerken op internet: Hyves, Linkedin, Facebook. Wij moeten er nog een beetje aan wennen maar kinderen weten niet beter, een wereld gevuld met razendsnelle technologische ontwikkelingen en

Beeldcommunicatie
Maar beeld is niet iets wat uniek is voor onze tijd. Vanaf de vroegste tijden communiceerden mensen met beelden om elkaar te begrijpen en te overleven: handgebaren, gezichtsuitdrukkingen en rotstekeningen. Natuurlijk ontwikkelde zich na verloop van tijd – gesproken – taal. Maar beeld verschilt op één belangrijk punt van taal: beeld raakt ons snel en diep, “in één oogopslag”. De visuele waarneming is voor mensen het oudste en belangrijkste instrument waarmee we de wereld om ons heen verkennen en betekenis geven.

Beeld is niet alleen bij uitstek geschikt om de bestaande wereld beter te begrijpen, maar ook om “nieuwe werelden” te scheppen: verbanden te leggen, ideeën te krijgen en verhalen te vertellen. Vaardigheden die u gemerkt of ongemerkt dagelijks in de klas oefent en toepast.

Beeld in de taalles
Taal is paradoxaal genoeg ook een goede vriend van beeld. Taal is namelijk ontsprongen aan beeld. Een systeem om beelden weer te geven in ‘code’ die we met elkaar kunnen uitwisselen. Zelfs in het donker. Hieronder vindt u een tweetal eenvoudige activiteiten rond beeld en taal. Activiteiten met analogieën en metaforen. Heel leuk en effectief om de woordenschat uit te breiden en woordgebruik te verrijken.

Verhaalkaarten
Een praktisch hulpmiddel daarbij zijn de Verhaalkaarten die Denken Om Een Hoekje samen met Onderwijs Maak Je Samen heeft uitgegeven. 72 grote (20×20cm) en stevig uitgevoerde kaarten met daarop een mix van archetypische en alledaagse afbeeldingen. Bij uitstek geschikt voor gebruik in groepen en bron van talloze leerzame activiteiten.

Onderstaande activiteiten zijn een voorproefje van de 30 activiteiten die beschreven staan in de reader “Nieuwe Werelden met Verhaalkaarten“. Net als de Verhaalkaarten verkrijgbaar op de webwinkel van Onderwijs Maak Je Samen.

Voorbeelden:

Activiteit: Analogie kring
Doel: analogieën begrijpen en oefenen met analogieën herkennen.
Materialen: set verhaalkaarten.
Organisatievorm: kring.
Duur: 20 minuten.

Werkwijze:
Geef vooraf aan de oefening een korte instructie over analogieën.

De leerlingen zitten of staan in een kring en trekken blind een kaart uit een stapel afbeeldingen. De leerling die begint kijkt naar zijn afbeelding en die van de leerling links van hem. De opdracht is om een analogie te zoeken tussen de twee afbeeldingen en te delen met de groep. Vervolgens gaat de beurt naar de leerling links. Herhaal dit tot de kring helemaal rond is gegaan en gesloten wordt met een analogie tussen het eerste en laatste beeld.

Activiteit: Metaforenmachine; ‘X is als Y omdat Z’
Doel: begrijpen van metaforen en die zelf verzinnen.
Materialen: set verhaalkaarten.
Organisatievorm: werken in tweetallen.
Duur: 20 minuten.

Werkwijze:
Vorm tweetallen en geef ieder tweetal een aantal (b.v. 10) kaarten. De kaarten liggen ondersteboven op tafel.

• Leerling ‘A’ trekt een kaart. Stel dat de afbeelding een boom laat zien. Leerling ‘A’ zegt dan hardop: ‘Een boom is als …’
• Nu trekt leerling ‘B’ een kaart. Stel dat daar een trap op staat. Leerling ‘B’ vult de zin aan met: ‘… een trap omdat….’.
• Nu moet leerling ‘A’ een analogie zoeken en de zin afmaken. Bijvoorbeeld met: ‘… je erin kunt klimmen.’
• De vergelijking wordt dus: Een boom is als een trap omdat je erin kunt klimmen.
• Nu is leerling B aan de beurt om een zin te beginnen door weer een kaart te trekken.

Voer het tempo op. Als de stapel op is worden de kaarten geschud voor een volgende ronde (of er kan gerouleerd worden).