Meer Creativiteit in de klas!
Meer creativiteit in de klas! Een wens van menig leerkracht. Daarmee maakt u uw leerlingen en uzelf enthousiast. En niet omdat het leuk tussendoortje is om de sleur even te doorbreken, maar omdat u ervan overtuigd bent dat creativiteit en creatief denken belangrijke vaardigheden zijn om te ontwikkelen.
Creatieve mensen kunnen flexibeler omgaan met veranderingen, “lopen niet vast” en zien kansen waar anderen ze laten liggen. En dat geldt ook voor de kinderen in uw klas. Wel beschouwd mag u de kinderen in uw klas creativiteit niet onthouden.
De praktijk leert echter dat leerkrachten vaak niet genoeg tijd kunnen vinden om zich te verdiepen in mogelijke werkvormen en de principes die ten grondslag liggen aan creatief denken. Dat maakt onzeker en remt het verlangen af. Creatief denken in de klas brengen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn, maar inderdaad: voor niets gaat de zon op.
Als leerkracht “moet u boven de stof staan”. Dat betekent dat u zich moet verdiepen in het vakgebied van creatief denken, de toepassing daarvan en hoe het kan worden overgebracht op de kinderen. Er zijn letterlijk boekenkasten volgeschreven over deze onderwerpen, van wetenschappelijk tot populair. U kunt gemakkelijk verdwaald raken in het aanbod. Aanbod dat enthousiasmerend en inspirerend werkt, maar waar u het zicht op het doel – “meer creativiteit in mijn klas, liefst morgen al” – makkelijk kunt verliezen.
Een vliegende start
En toch kunt u morgen beginnen; zonder een boek of website geopend te hebben (behalve dan deze website). Ruim iedere dag een kort en vast moment in om met de kinderen een creatieve beleving te hebben. Centraal daarbij staat: kinderen uit hun vaste denkpatroon halen (d.i. creatief denken). Een aantal suggesties:
- Optische illusie of zoekplaatjes bekijken.
- Tekening van abstracte vormen laten maken bij muziek.
- Levend standbeeld maken bij abstracte begrippen als kracht, samenwerken, liefde.
- Ander gebruik verzinnen voor gereedschappen of keukengerei.
- Onmogelijke uitvindingen verzinnen “boek waar niks in staat”.
- “Witte” landkaart laten invullen aan de hand van een thema.
- Dialoog tussen voorwerpen verzinnen.
- Vanuit verschillende perspectieven op stellingen of nieuws reageren.
Als u eenmaal op dreef bent verzint u met gemak, eventueel samen met een collega, een veelheid aan dergelijke kleine creatieve oefeningetjes. Op het eerste gezicht misschien “los zand”. Dat komt omdat het theoretisch kader van creatief denken hier (nog) ontbreekt. Maar ja, we wilden toch morgen al aan de slag, dus weinig tijd voor verdieping hier. In al deze werkvormen komen zes creatieve competenties naar voren: anders waarnemen, flexibel associëren, gebruiken van analogie, verbeeldingskracht, ambitieus zijn en oordeel uitstellen.
Deze competenties te samen vormen een gereedschapskist voor de ontwikkeling van een flexibele en creatieve geest. Creatieve denkers gaan makkelijker en sneller om met problemen en zien kansen waar anderen die laten liggen. En daar mee zijn we terug bij het begin van dit korte betoog.
Een handleiding
Hoe kunt u uzelf en de kinderen in de klas verder helpen bij de ontdekking van creatieve vaardigheden?
In het voorjaar van 2009 schreven David van der Kooij (Denken Om Een Hoekje) en Mignon van Ophuizen (Onderwijs Maak Je Samen) een zevental elektronische nieuwsbrieven – e-zines – over dit onderwerp. Leerkrachten, pabo-leerlingen en anderen die betrokken zijn en zich betrokken voelen bij onderwijs reageerden enthousiast.
De e-zines bieden een rondgang langs de belangrijkste creatieve vaardigheden. Bij iedere vaardigheid staan een aantal activiteiten beschreven waarmee de vaardigheden geoefend kunnen worden in de klas, met tips om de activiteiten te koppelen aan andere vakgebieden. Vrijwel alle activiteiten zijn ook waardevol voor de leerkracht zelf en teams. Met recht dragen de e-zines de titel “Creatieve Vaardigheden in de Onderwijspraktijk”.
Alle e-zines zijn nu gebundeld in een praktische reader zodat u als leerkracht alle creatieve mogelijkheden die de e-zines bieden handig bij elkaar heeft. Tevens is er ook een gedrukte versie van Creatieve vaardigheden beschikbaar.
Klik hier om de E- reader of de gedrukte reader te bekijken en bestellen in onze webwinkel.
David van der Kooij
