Knus rond de kerstboom, of nog een beetje genietend van de Sint. December is voor veel kinderen een feestmaand van grote verwachting en –bijna- vervuld verlangen. Met de ontdekking, dat de Sint niet helemaal in Spanje woont, start voor velen dan ook een fase van dramatische ontmythologisering in een geheel nieuwe wereld. Wie kent ze niet, de verhalen van kinderen die zich zwaar bedonderd voelden na confrontatie met de naakte feiten.
En inderdaad: de leer- en ontwikkelingspsychologen (Piaget, Vygotsky, Erikson,…) observeerden allemaal het zich ontwikkelende en lerende kind en zagen de genadeloze verandering. Het denken komt op hoger niveau. Abstraheren begint en relaties kunnen op andere manier gelegd worden. “December, de maand van de waarheid!” zou je kunnen zeggen dus. De wetenschap wordt geboren.
En die wetenschap levert ook surprises. Onverwachte inzichten op grond van feiten en onderzoek. Bij onderwijskundigen en psychologen was al wel bekend, dat gerichte interactie tussen kinderen een groot positief effect heeft op leerresultaten. Maar nu wordt steeds duidelijker, dat dit niet alleen op cognitief gebied het geval is, maar bij gerichte aansturing van de interactie, ook op sociaal en emotionele ontwikkeling van kinderen!
Dit fenomeen werkt als volgt:
‘wanneer kinderen iets samen doen, dan vallen ze gewoonlijk, –net als alle mensen- terug op de hen bekende patronen van sociaal gedrag. Hier leren ze op zich niets nieuws mee. Iemand, die gewend is om de kat uit de boom te kijken, zal dat nu ook doen. En haantje de voorste, voert nu ook het hoogste woord. Maar: Als je nu in je opdracht heel gericht aandacht besteed aan het gewenste gedrag (en daar ook instructie op geeft), dan kun je kinderen –en ook grote mensen natuurlijk- ervaring laten opdoen met nieuwe rollen. Hiermee bereiden ze hun repertoire van sociaal gedrag verder uit en: door de ervaring met een nieuw gedragspatroon wordt ook de emotionele ervaring verbreed. Zo heb je een driedubbel doel te pakken. Mooier kan bijna niet!’
Dr. Spencer Kagan heeft heel uitgekiende werkvormen gemaakt om dit effect te realiseren. Hij noemt ze ‘didactische structuren’. Door didactische structuren toe te passen werk je aan verschillende doelen rondom één inhoudelijke opdracht. Zo ontstaat een ‘embedded curriculum’ = geïntegreerd curriculum. Het leerplan zit niet alleen in de inhoud van je les, maar –met name ook- in de manier van lesgeven en onderwijzen.
In je werkwijze heb je op deze manier een sleutel tot hoger leerrendement, maar ook evenwichtige sociaal en emotionele persoonlijkheidsontwikkeling.
Een paar weken geleden waren we met een aantal mensen bij een heel inspirerende middag verzorgd door professor Kagen. Hij liet ons ‘aan d’n lijve’ ervaren wat dit betekent. Voor mij is zo’n belevenis toch het mooiste cadeau om uit te pakken… en ik kan je verzekeren: ook wetenschap helpt je verlangens te realiseren!
Marcel Bogaarts (email: mbogaarts@bazalt.nl)
