5 november 2005 – less is more
Sfeertekening
Tijdens de conferentie konden we kiezen uit een full American Breakfast in het hotel waar we overnachten en een continentaal ontbijt dat werd aangeboden in het hotel waar de conferentie werd georganiseerd. Bij het laatstgenoemde ontbijt wordt toast met koffie of thee geserveerd, terwijl het eerstgenoemde dichter bij een Engels ontbijt (New England?) komt waar je kunt kiezen uit sap, cereals, worstjes, scrambled eggs, French fries, toast, wentelteefjes, muffins en de gebruikelijke dranken.
Het is behoorlijk stevig en iedereen laat het zich goed smaken. De studenten verblijven in een appartement van een collega van een van de CES-scholen en zorgen voor zichzelf. Jammer genoeg verblijven ze niet in hetzelfde hotel en delen ze niet in de luxe. Dit had met het prijskaartje van deze reis te maken.
Het geschetste contrast tussen de twee soorten ontbijt is echter bij lange na niet zo sterk als de zwervers die onderdeel uitmaken van het straatbeeld hier in Boston in de buurt waar ons hotel is gelegen, die wordt aangeduid als het financial district. Daar zit een totaal andere problematiek achter. Ergens ligt die aanpak meer op de politieke agenda.
Een ontmoeting met Deborah Meier
Het was uniek dat ons reisgezelschap anderhalf uur de tijd kreeg van Deborah Meier. Zij is de founding mother van de Coalition of Essential Schools en de erevoorzitter van deze stichting. We kregen volledig de gelegenheid onze vragen aan haar te stellen en tot slot was zij zeer geïnteresseerd in onze onderwijskundige achtergrond en de problemen waarmee wij in Nederland in zowel primair als voortgezet onderwijs te maken hebben. Haar hoge betrokkenheid en belangstelling kun je zelfs als zeer on-Amerikaans omschrijven.
Opvallende uitspraken aangereikt door de deelnemers aan de dialoog met Deborah Meier:
§ Kinderen kunnen zich beter concentreren als ze bezig zijn met eigen leervragen.
§ Hier moeten we ons meer op richten.
§ Regels hebben alleen zin als ze betekenis hebben voor leerlingen.
§ Ieder heeft een eigen stijl van leren.
§ Kinderen en leerkrachten zijn samen verantwoordelijk voor het klaslokaal.
§ Kinderen zijn het onderwerp in leren.
§ Een leerkracht moet respect hebben voor zijn leerlingen.
§ Kinderen die leren vragen en argumenteren hebben voordeel in de maatschappij.
§ I am not an optimist by nature, but I am hopeful by nature.
§ You don’t need to worry, but you have to be hopeful.
§ Main issue: do you actually, in your heart and in your mind, believe that these children can change? Daar gaat het om!
§ Als startpunt gekozen, en in één woord samengevat, gaat het om ownership en dat je je eigenaar voelt van je leerproces.
§ Waar moet je beginnen met eigenaarschap: bij de kinderen of bij de leraren? Deborah Meier zegt zonder twijfel: bij de leraren. Zij moeten dit namelijk eerst zelf ervaren voor ze het kunnen doorgeven. Verandering start dus bij de leerkracht. Alleen via hen kun je ideeën en een visie tot stand brengen.
We motiveren kinderen om in de scholen te leren. We halen allerlei trucs uit om hen in dit schoolse leren gemotiveerd te houden en zijn vervolgens teleurgesteld als dat niet lukt. Is het niet logischer om kinderen nadrukkelijker te laten leren in hun kerncontext van hun maatschappij en hun eigen omgeving i.p.v. het leren in een andere wereld te organiseren.
Waar leer je koken?
Waar leer je voetballen?
Waar leer je autorijden?
Deborah Meier vindt dat opleidingen deel moeten uitmaken van de school. Universiteiten en hogescholen dienen dit uitgangspunt te overwegen. Het vak leer je namelijk in de praktijk. Naar analogie hiervan is een veel gebezigde beeldspraak dat je auto leert rijden in de praktijk en niet in een schriftelijk examen. Leraren leiden nieuwe leraren op.
Om het begrip politieke beginsel van democratie in relatie tot onderwijsorganisaties te kunnen plaatsen gebruikt Deborah Meier een uitspraak van Churchill:
The idea of democracy is absurd till you consider the alternatives.
Deborah Meier is ondanks haar hoge leeftijd nog steeds inspirerend en betrokken. Een voorbeeld voor velen. We zijn blij haar ontmoet te hebben.
Uit andere workshops werden de volgende opmerkingen aangereikt door deelnemers:
§ Bij het samenstellen van een portfolio gaat het om drie zaken: collect, select en reflect.
§ Voordat je met een portfolio start is het verstandig om eerst na te denken over voor wie het bedoeld is, wat je wilt weten, wat wil je laten zien en waar je het voor wilt inzetten. Daarna pas denk je na over de logistiek, de techniek en het (eventueel) digitaliseren.
§ Kinderen worden eigenaar van een project als ze betrokken worden bij de voorbereiding.
§ Leer kinderen vaardigheden. Dat is belangrijker dan parate kennis.
§ Systems education helps kids with tough choices.
§ Educating systems to citizens today helps to overcome tomorrow’s challenges.
§ Onderwijs is een zaak van iedereen. Leiderschap gaat over liefde en de vastbeslotenheid om werkelijk iets te willen betekenen.
§ Vocation is when your greatest joy meets the (world’s) needs.
§ Develop the skills to make a difference. Dit geldt op alle niveaus, qua systeem en ook integraal: dat van de kinderen, studenten, leerkrachten, (algemeen) directeuren, begeleiders, opleidingsdocenten, etc.
Een interview met de voorzitter
Wanneer je hier een aantal dagen rondloopt dan zou je kunnen denken dat de CES-beweging een grote beweging is. Dat iedereen die in de Verenigde Staten betrokken is bij het onderwijs deze beweging kent. Met deze vraag ben ik vandaag op pad gegaan: Hoe groot of hoe bekend is de Coalition of Essential Schools-beweging in de VS? Het antwoord dat er het meest uitsprong was het volgende: ik werk op een Boston Charter School (convenant), terwijl ik vorig jaar op een echte CES-school werkte. Er zijn collega’s op de school waar ik nu werk, die ook gelegen is in de Staat van Massachusettes, die de beweging niet kennen.
Hier wilde ik meer over weten. Ik ben toen gegaan naar de Bestuursvoorzitter van CES, Lewis Cohen en een staflid om ze hierover te interviewen. Eerst even wat aantallen:
Er zijn formeel 250 scholen aangesloten bij de vereniging van CES-scholen.
Dan zijn er nog 600 scholen die geen lid zijn maar wel contributie betalen en bepaalde rechten hebben. Daar bovenop zijn er een 2000 scholen die aangegeven hebben dat ze gebruik maken van het gedachtegoed van CES. Dit zijn aantallen op de totaal van scholen in de VS, die erg nietig zijn. Het gedachtegoed is echter wel zeer sterk. De meeste van de tien principes of uitgangspunten zijn direct ‘adapteerbaar’ in de Nederlandse onderwijscontext.
Tot slot nog een opmerking voor de mate van bekendheid van CES. Het eerste boek van Ted Sizer (oprichter van CES) met de titel Horace’s Compromise (1984), staat op de boekenlijst van elke Amerikaanse lerarenopleiding. De schatting is dat 30% van de nieuwe leerkrachten dit boek kent, maar niet op de hoogte is van het feit dat de auteur de oprichter is van CES. Het bestuur van CES heeft als speerpunt momenteel te werken aan naamsbekendheid. CES heeft nog niet de bekendheid van de Dalton- of Jenaplan-beweging. Ted Sizer en Deborah Meier hebben helaas nog niet de bekendheid van een Peter Petersen (Jena), een Helen Parkhurst (Dalton) of een Maria Montessori.
Als je hier rond loopt dan voelt het enerzijds als een politieke beweging en anderzijds als een geloof of een sekte. Dit werd beaamd door de voorzitter, die ik deze stelling voorlegde. Als je doorborduurt op deze vraag dan volgt de vraag waar liggen de wortels van CES? Het antwoord van de voorzitter was enerzijds in de New England-beweging en anderzijds zijn er ook elementen te herleiden uit de Joodse traditie. Een aanhanger van de New England-beweging, genoemd naar de streek waar Boston ligt, associeert zich met de vrijheden die de Amerikaanse Revolutie voorstond en het Amerikaanse adagium van individualisme waar je het maximale uit jezelf moet kunnen halen.
Als we 50 tot 100 jaar verder zijn weten we pas of Ted Sizer en Deborah Meier in één adem genoemd zullen worden met Rousseau, Vygotsky, Pestalozzi en Montessori.
Via de deelnemers uit Nederland gaat de lezer zeker van ons horen en dus van de CES-beweging, Ted Sizer en Deborah Meier. Het is alleen daarom juist geweldig dat er studenten mee zijn. Zij zijn ieder gekoppeld aan een pilotschool die hoort bij het Interactum-lectoraat en zullen het gedachtegoed ook zeker daarheen meenemen en koppelen aan de onderzoeksthematiek van dit lectoraat: starten bij de leerbehoeften van kinderen.
Beeldmateriaal
Het afgelopen jaar is veel tijd geïnvesteerd in het ontwikkelen van een DVD met beeldmateriaal die probeert de uitgangspunten van CES in te kleuren met succesverhalen, aangevuld met een goede onderbouwing en bijbehorende reflectie. Dit wordt op een goede manier in beeld gebracht. Helaas is het beeldmateriaal vooral afkomstig uit het voortgezet onderwijs: high school en middle school. Middle school is ongeveer equivalent aan groep 7, 8 en de brugklas.
Tja, dat was jammer, maar anderzijds wel aanleiding voor mij om even te vragen of er ooit opnamen komen uit de elementary schools (Amerikaans voor basisscholen):
De subsidieaanvraag schijnt momenteel te worden opgesteld en de kans bestaat dat over een jaar ook die beelden beschikbaar zijn. We houden dit warm. Het is een interessant weetje dat de aanvraag o.a. wordt ingediend bij de Bill and Melinda Gates Foundation. Dat is dezelfde Bill Gates van bekende software pakketten van Microsoft Company…
Slotreflecties van deze conferentie
Letterlijk en figuurlijk is het een grote wereld, want er is nog zoveel achter de horizon te ontdekken. Anderzijds moet je soms een oceaan oversteken om te ontdekken wat er altijd al was. Het onderwijs moet deuren openen naar onszelf en naar de wereld. Maar wie
’s avonds van vissen houdt, moet ’s morgens weten van netten drogen (uitdrukking uit Groningen).
Reclaim the de freedom to learn! Deze slogan stond de gehele conferentie centraal. Het is de moeite waard de woorden reclaim, freedom en learning in een woordenboek op te zoeken. De betekenis en de bedoeling van ieder woord op zich wordt er alleen maar groter door.
Een van de uitgangspunten van CES is dat minder meer is. Dit geldt ook tijdens deze conferentie. Na bijna drie volle dagen neem je niet veel meer op. Het blijkt dan dat de krachtige kennismaking met Deborah Meier meer oplevert dan de drie overige te volgen workshops vandaag. Less is more; Deborah Meier leverde het bewijs.
Zondag is onze vrije dag en van maandag t/m woensdag gaan we de mooie verhalen uit de conferentie met eigen ogen aanschouwen. Een ieder zal zijn of haar eigen film op het netvlies opslaan.
Noot
Principieel kies ik in officiële teksten het liefst voor Nederlands taalgebruik. Van de deelnemers krijg ik echter steeds meer teksten in de Engels taal aangereikt. Bij navraag blijkt dat de ‘schrijvers’ de boodschap in de oorspronkelijke taal krachtiger ervaren. Om deze reden, en omdat dit verslag de status van dagboek heeft, is dit acceptabel.
Met dank voor de aangereikte opmerkingen van de medereizigers!
Jeannette Geldens en Richard Steinfort
