Aandachtspunten bij methode begrijpend lezen
Om een goede begrijpend lezer te zijn, is het in de eerste plaats belangrijk dat kinderen bereid zijn om teksten te lezen en hier geen aversie tegen te hebben of te ontwikkelen.
Daarnaast moeten kinderen:
o Voldoende vlot kunnen lezen, zodat zij hun aandacht niet hoeven te richten op de techniek van het
lezen, maar op de inhoud van de tekst;
o Beschikken over voldoende woordenschat: er is een direct verband tussen de omvang van de
woordenschat van een kind en de score op toetsen voor begrijpend lezen;
o Beschikken over voldoende kennis van de wereld;
o Een (beperkt aantal) leesstrategieën beheersen en flexibel kunnen toepassen.
Effectieve strategieën voor begrijpend lezen
Uit onderzoek weten we welke strategieën effectief zijn bij het begrijpen van teksten. Dit worden
evidence-based strategieën genoemd. (Kees Vernooy en Joop Stoeldraijer, 2007).
Dit zijn de volgende strategieën:
1. Leesdoel bepalen: Waarom ga ik deze tekst lezen?
2. Voorspellen: Waar zou de tekst over gaan?
3. Gebruik maken van voorkennis over het onderwerp: Wat weet ik hier al van?
4. Jezelf vragen stellen tijdens het lezen: Begrijp ik het nog? Wat kan ik doen als ik het niet begrijp?
5. Visualiseren van de tekst: voorstellingen maken bij de tekst en schema’s of woordwebben maken.
6. Samenvatten van de tekst: Waar gaat de tekst over? Wat is het belangrijkste thema? Wat is de
hoofdgedachte?
7. Jezelf vragen stellen na het lezen van de tekst: Ben ik te weten gekomen wat ik wilde weten? Wat
vind ik van de tekst? Wat weet ik nog niet?
Belangrijk is dat deze strategieën telkens weer terugkomen, zodat leerlingen ze automatisch gaan toepassen bij het lezen van teksten. Toepassen van leesstrategieën gebeurt niet alleen tijdens de begrijpend leeslessen maar ook op andere momenten waarop teksten gelezen worden, bijvoorbeeld tijdens lessen in de zaakvakken.
Inbedding evidenced based strategieën in fasen leesproces
De begrijpend leesstrategieën die in methodes worden aangeboden, komen niet altijd overeen met de
begrijpend leesstrategieën die uit onderzoek effectief blijken te zijn (evidence-based). Onderstaande
strategieën zijn evidence-based bevonden. Verspreid over de drie fasen van het leesproces dienen zij als
denkactiviteit aan de orde te komen: voor het lezen, tijdens het lezen en na het lezen.
Voor
1. Waarom ga ik deze tekst lezen?
2. Ik voorspel
3. Wat weet ik al?
Tijdens
4. Wat doe ik als ik het niet meer snap?
Na
5. Ik visualiseer de tekst (schema, web)
6. Ik vat samen (o.a. thema, hoofdgedachte)
7. Ik stel vragen over de tekst
o Ben ik te weten gekomen wat ik te weten wilde komen?
o Wat vind ik van de inhoud?
o Wat weet ik nog niet?
o Wat kan ik doen om daar achter te komen?
Analyse methode leeshuis
Analyse methode Ondersteboven
Analyse methode Tekstverwerken
Analyse methode Tussen de regels
