Onderzoek heeft aangetoond dat twee keer zoveel jongens als meisjes terechtkomen bij de expertisecentra voor basis- en voortgezet onderwijs en in het speciaal onderwijs. Ook blijken jongens vaker te doubleren dan meisjes en verlaten zij veel eerder en veel vaker dan meisjes het praktijk onderwijs en het VMBO zonder diploma.*

De negatieve gevolgen voor de maatschappij zijn legio. Deze jongens veroorzaken problemen op school (en verhogen jouw stress), ze vertonen een minder aangenaam gedrag dat vaak uitmondt in gedragsproblemen en ze vinden veel moeilijker een plek op de arbeidsmarkt. Hun capaciteiten komen niet tot ontplooiing en hun talent gaat verloren.

De oorzaak van dit probleem wordt vaak geweten aan het feit dat er ‘teveel’ vrouwelijke leerkrachten en docenten zouden zijn. Het is een populair standpunt om er van uit te gaan dat de “feminisering van het onderwijs” de kwaliteit nadelig beïnvloedt.

Uit Amerikaans onderzoek** blijkt dat dit beslist niet het geval is. Jongens blijken inderdaad meer motivatie problemen te hebben, maar dit bleek niet of nauwelijks afhankelijk te zijn van het feit of ze een vrouwelijke of mannelijke leerkracht hadden.

Het ‘jongensprobleem’ blijkt vooral veroorzaakt te worden door demotivatie die het gevolg is van een negatieve binding met de leerkracht en/of gebrek aan waardering. En daar kun je als individuele leerkracht, man of vrouw, uitstekend iets aan doen!

Opnieuw blijkt dat de sociale relatie in het onderwijs een belangrijke voorspeller voor motivatie is. Om ervoor te zorgen dat de jongens in jouw klas wél gemotiveerd blijven, is het op basis van genoemde onderzoeken een uitstekend idee om ervoor te zorgen dat zij voldoende sociale verbondenheid met jou ervaren.

Let er daarbij wel op dat je misschien wat moeite moet doen om je in de gevoelswereld van jongens te verplaatsen. De gemiddelde jongen is van nature veel minder geneigd om zijn gevoelens verbaal te uiten dan het gemiddelde meisje. Maar het feit dat de gevoelens niet worden uitgesproken, betekent niet dat ze er niet zijn. Om goed te kunnen anticiperen op de behoefte aan sociale  verbondenheid van individuele jongens in je klas zul je waarschijnlijk aanzienlijk meer op non-verbale signalen moeten letten dan bij de meeste meisjes.

Maar goed, terug naar het optimaliseren van de sociale verbondenheid.

In dit artikel drie suggesties die je helpen om de sociale relatie tussen jou en je leerlingen te optimaliseren:

► Geef ruimte aan de natuurlijke beweeglijkheid van jongens.

In het onderwijs zijn we er nog wel eens toe geneigd om van kinderen te vragen lange periodes achter elkaar stil te zitten. Voor beweeglijke kinderen is dit buitengewoon lastig. Jongens hebben er over het algemeen nog meer behoefte aan om die beweeglijkheid te uiten dan meisjes van hun leeftijd. Hierdoor kan de situatie ontstaan dat je veel en vaak moet waarschuwen om zo’n beweeglijk jongetje rustig op zijn stoel te houden.

Voor het kind in kwestie voelt dit als een reprimande enerzijds en een ontkenning van wie hij is anderzijds. Hierdoor krijgt zijn sociale verbondenheid met jou steeds opnieuw een kleine negatieve impuls. En helaas maken veel kleintjes een grote……… Als het je lukt dergelijke beweeglijkheid ruimte te geven (bijvoorbeeld door het kind toe te staan zijn plaats te verlaten, te friemelen met de spullen op zijn tafeltje, het bewegen te negeren of de lesstof zó aan te bieden dat er bij bewogen moet worden) dan zul je minder hoeven corrigeren, wat je relatie met deze leerling ten goede komt.

► Spreek waardering uit voor wie het kind is, niet voor wat hij presteert. Een belangrijk element in het opbouwen van een relatie met iemand, is het gevoel bij de leerling dat hij gezien wordt. Echt gezien wordt om wie hij is, niet alleen om hoe goed hij een proefwerk heeft gemaakt, een som heeft opgelost of een spreekbeurt gehouden. Door te herkennen en te erkennen wat de kwaliteiten van een kind zijn, los van de prestatie, bied je het kind gelegenheid emotioneel toenadering te durven zoeken.

►Vervang beoordelen door samen reflecteren. Zoals ik in het eBook ‘7 motivatiekrachten in uw school’ beschrijf, kunnen beoordelingen zorgen voor een verminderd gevoel van emotionele veiligheid doordat het lastig is je veilig te voelen bij iemand die straks gaat zeggen of jij wel of niet goed genoeg bent. Dit kun je eenvoudig ondervangen door met het kind samen te reflecteren op het geleerde. Beoordelen heeft uiteindelijk geen ander doel dan te kunnen vaststellen of een kind het beoogde niveau heeft behaald. Dit kan ook, beter zelfs, door middel van een reflectiegesprek waarbij niet jij, maar het kind zelf beoordeelt of het een bepaald onderdeel goed genoeg onder de knie heeft. Reflectie heeft daarbij als extra voordeel dat het kind zelf leert nadenken over zijn eigen handelen en zijn eigen leerdoelen. Hoe je een reflectiegesprek op een waardevolle manier voert, kun je lezen in het artikel ‘Reflecteren = Motiveren!’ dat je hier kunt vinden:
http://alledagenpauze.typepad.com/

Veel succes met motiveren!

Dit artikel is geschreven door drs. Linda Spaanbroek. Haar eBook over motivatie op school is gratis en vrijblijvend aan te vragen op www.alledagenpauze.nl

* Van Langen, A., Driessen, G. & Dekkers, H. (2008). Sekseverschillen in onderwijsloopbanen in Nederland. Pedagogische Studiën, 85, 3-15.
** Marsh, H., Martin, A., & Cheng, J. (2008). A multilevel perspective on gender in classroom motivation and climate: potential benefits of male teachers for boys? Journal of educational psychologoy, 100, 78-95, zoals genoemd in Martens, R. (2008). Onderzoeksnieuws.
Onderwijsinnovatie, juni 2008.