leestijd:

Op veel scholen wordt er al gebruik gemaakt van leerling-mediatoren bij het oplossen van conflicten. Deze manier van conflictoplossing heet ook wel ‘peer-mediatie of leerling-mediatie’ en wordt in zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs steeds vaker ingezet. In dit artikel lees je wat leerling-mediatie is, wat de rol van een mediator is en hoe het toegepast wordt op scholen.

Scholen die werken met het programma van De Vreedzame School passen structureel leerling- mediatie toe om constructief conflicten te helpen oplossen tussen leerlingen. Leerlingen leren zelfstandig om zonder hulp van volwassenen, een conflict of ruzie op te lossen.

“Het doel van mediatie is niet om minder conflicten te krijgen, maar om conflicten constructiever te benaderen”

– Ronald Westerbeek van Mediatie door Leerlingen 

Conflicten tussen leerlingen kunnen ontstaan wanneer zij tegengestelde opvattingen of wensen hebben. Deutsch (1973) beschrijft het als volgt: een conflict doet zich voor wanneer de acties (handelingen) van een persoon om zijn of haar doelen te bereiken, worden voorkomen of geblokkeerd door de acties van een ander die ook zijn of haar doelen probeert te bereiken. Hierdoor zitten twee acties elkaar in de weg en ontstaan er belemmeringen.

Veel mensen krijgen negatieve gedachten bij het woord ‘conflict’. Maar conflicten zijn niet noodzakelijk slecht, abnormaal of negatief; het hoort bij het leven (Moore, 2014). Conflicten hoeven namelijk niet per definitie te leiden tot een destructief (negatief) gevolg. Conflicten kunnen juist leiden tot groei en ontwikkeling voor degene die erbij betrokken zijn.  Dit is echter afhankelijk van het vermogen van de betrokkenen om te komen tot (voor beide partijen) aanvaardbare oplossingen.

Een aantal vaardigheden zijn hierbij van belang. Zo is het belangrijk dat kinderen hun wantrouwen en vijandigheid opzij kunnen leggen, terwijl zij samen werken om geschillen op te lossen. Daarnaast moeten zij het vermogen hebben om oplossingen aan te dragen die voldoen aan zowel hun individuele als hun gemeenschappelijke behoeften en belangen.

Zowel volwassenen als kinderen die een conflict hebben, zijn soms niet in staat om dit alleen te doen. Zij hebben hulp nodig van een derde partij, iemand die niet direct betrokken is bij het conflict. Ze worden ondersteunt om wederzijdse en acceptabele oplossingen te bereiken.

De derde partij; de mediator

Mediatie is een proces van conflictoplossing waarbij een derde, neutrale partij (een medeleerling) ingrijpt tijdens een conflict om de relatie en communicatie te bevorderen tussen twee of meerdere leerlingen. Een mediator gebruikt daarbij effectieve probleemoplossings-vaardigheden om zo te komen tot een wederzijdse aanvaardbare afspraak en oplossing (D. W. Johnson & R. Johnson, 1995c). Mediatie wordt vaak alleen gebruikt wanneer de leerlingen in een conflict niet in staan zijn om zelf een productief gesprek te beginnen (Moore, 2014).

Wat is de rol van een mediator?

  • Stimuleert de communicatie tussen beide partijen;
  • Bouwt aan een respectvolle en productieve relatie;
  • Zorgt ervoor dat het ontstaan van het conflict door beide partijen beter begrepen wordt;
  • Identificeert de zorgen en behoeften van beide partijen;
  • Helpt de partijen zelf tot acceptabele oplossingen te komen;

Bij de scholen die met de Vreedzame School werken, leren àlle kinderen (vanaf groep 3) wat mediatie is, en hoe je samen met leerlingmediatoren je conflict kunt oplossen. In het tweede jaar van het invoeringstraject, pas nadat alle kinderen bekend zijn met het begrip, maar vooral ook nadat er een cultuur is gecreëerd waarin mediatie kan gedijen, wordt het systeem van leerling-mediatie geïntroduceerd. Dan wordt aan de kinderen van groep 7 en 8 gevraagd om te solliciteren naar de taak van leerlingmediator. Een groep van enkele leerlingen wordt geselecteerd en apart getraind om peer mediator te worden in de school (Pauw, 2006).

Vervolgens maken de mediatoren een planning zodat er elke dag minimaal twee mediatoren ‘dienst hebben’ op school. Zodra er tijdens de pauze een conflict ontstaat die de kinderen zelf niet kunnen oplossen, worden de mediatoren gevraagd om te helpen bij het proces. Kinderen kunnen de mediatoren zelf vragen of de leerkracht die surveilleert schakelt ze in.

“Wat nieuw is voor zowel leerkrachten als kinderen is de nadruk op de eigen kracht van de kinderen.

Ze leren zelf conflicten op te lossen, en krijgen van de leerkracht het vertrouwen om het in de praktijk toe te passen”
– Leo Pauw van De Vreedzame School

Door te werken met mediatoren leidt een conflict tot een doelgericht en leerzaam proces, waarbij een medeleerling (de mediator) het gesprek ondersteunt en samen met de beide partijen concrete afspraken maakt.  Hierdoor leren kinderen inzien dat conflicten zelfstandig en constructief opgelost kunnen worden, zonder daarbij de hulp van volwassenen.

Door Joyce van den Boogaard

Literatuur

Deutsch, M. (1973). The resolution of conflict. New Haven, CT: Yale University Press.

Johnson, D. W., & Johnson, R. (1995c). Teaching students to be peacemakers (3rd ed.).

Edina, MN: Interaction Book.

Moore, W. (2014) The mediation process. Practical Strategies for Resolving Conflict

fourth edition. Published by Jossey-Bass

Pauw, L (2009) Leerlingmediatie Op De Vreedzame School. Tijdschrift Conflicthantering, nummer 7, pag 5-9.

Pauw, L.M.J. & Sonderen, van J. (2006) De vreedzame School. Utrecht: Eduniek, 2006

Gratis informatiebijeenkomst

Meer weten over mediatie bij leerlingen en de vreedzame school? Kom naar een gratis informatiebijeenkomst (bekijk het actuele aanbod) of neem gerust contact op met eens van onze adviseurs.

sluiten