leestijd:

In een tijd waarin we bezig zijn met opbrengstgericht werken en beter presteren is beweging niet meer weg te denken. Beweging heeft tal van positieve effecten op het leerproces van kinderen. Alleen al een bewegingstussendoortje zorgt voor een oppepper in de klas en nieuwe energie om weer aan het werk te gaan.

Koppel je het bewegen aan de leerstof dan beklijft het geleerde langer. De huidige situatie op school is over het algemeen anders. Beweging op school beperkt zich veelal tot de gymles en het buitenspelen. Reden genoeg om te onderzoeken op welke manier je bewegen en leren kunt combineren om te komen tot hogere opbrengsten en meer leerplezier.

Instructiemomenten in de klas geschieden vooral zittend. Zo logisch als het ons lijkt, zo onlogisch is het voor een (kinder-)lichaam. Het is niet gemaakt is om zoveel stil te zitten. Dit leidt dan ook vaak tot veelvuldig waarschuwen en vragen om concentratie. Vooral voor jongens is langdurig stilzitten extra moeilijk. Door een hoog gehalte testosteron hebben zij, nog meer dan meisjes, behoefte aan regelmatig bewegen. De vraag is dus, of je met klassikale, vooral verbale instructie tegemoet komt aan de leerbehoefte van het kind.

Bewegen op school kan naast de gymles een belangrijke rol spelen. Er zijn veel onderzoeken gedaan en publicaties geschreven over de rol van beweging bij het leren. Bewegen tijdens het leren vergroot niet alleen het plezier in leren, maar uit onderzoek blijkt dat je makkelijker leert en beter + langer onthoudt als je beweegt tijdens het leren. Beweging betrekken bij het leren kan zorgen voor een meer uitdagende leeromgeving en dit zorgt weer voor een hogere betrokkenheid én een optimaal leerresultaat. Bovendien is het aspect van ‘samen’ bij de activiteiten vaak duidelijk aanwezig. Dit komt de sfeer in school ten goede. Genoeg redenen om in beweging te komen!

Invloed van beweging op het leren

Leren is een actief proces. Kinderen in de basisschoolleeftijd ontdekken de wereld vooral via hun lichaam, maar ze zitten op school per dag zo’n 6 uur stil. Beweging is van belang! Want met je lichaam kun je rennen, wegduiken, en voelen hoe groot of hoe ver iets is. Beweging is uitermate geschikt om te leren, het stimuleert de hersenen.

Wanneer je beweegt tijdens het leren gaat er meer bloed en zuurstof naar je hersenen. Leren is bovendien makkelijker. Informatie die je opdoet, wordt beter verankerd. Beweging tijdens het leren zorgt er voor dat je informatie beter en langer kunt onthouden.

Op school wordt voornamelijk de linker hersenhelft gestimuleerd. Deze gebruik je bij rekenen, taal, logisch nadenken, verwoorden, redeneren, etc. Bij het maken van bewegingen gebruik je je rechter hersenhelft. Het mooie van leren door beweging is, dat er een verbinding wordt gelegd tussen je linker- en rechter hersenhelft.

Voorbeeld uit de praktijk: Brede BS Caleidoscoop in Almere

Onlangs bezocht ik Brede basisschool de Caleidoscoop in Almere. Bewegen is hier verweven bij het hele leerproces. De Caleidoscoop profileert zich als sportactieve school en dat is terug te zien in vele aspecten van het onderwijs dat zij aanbieden. Zo zeggen zij dat kinderen die motorisch vaardig zijn, sneller nieuwe vaardigheden leren. Zij kenmerken zich met drie duidelijke speerpunten in hun visie;

  • Gezond en sportief, met een focus op voeding en een naschools sportaanbod (1 uur bewegen per dag).
  • Sterk pedagogische klimaat.
  • Maximaal leerresultaat (met name gericht op didactisch handelen).

Al pratende met Els Zoete, regisseur van de brede school, kreeg ik een rondleiding door de school. Het viel mij direct op dat bewegen als een rode draad door de school te ontdekken was. Er waren daarbij drie hoofdgebieden die opvielen;

  • Bewegen op het plein
    Bewegen op het plein is duidelijk gestructureerd. Kinderen weten welke zones op het schoolplein bedoeld zijn voor welk type speelgedrag. Er zijn duidelijke afspraken, de voetballers hebben allen een voetbalvergunning voor op het plein waar zij met dezelfde regels spelen (download het voorbeeld!). Daarnaast is het mogelijk om speciale spelmaterialen lenen uit de sport-o-theek. Deze materialen hebben als doel de kinderen extra uit te dagen en om ze kennis te laten maken met verschillende sportspelen.
  • Bewegen in de gymzaal
    Op de Caleidoscoop zijn meerdere vakleerkrachten die vorm geven aan het bewegingsonderwijs. Er is nauw contact met (sport)organisaties in de buurt waardoor er een gevarieerd aanbod is. De kinderen krijgen twee gymlessen in de week van vakleerkrachten en daarnaast is er een aanbod voor kinderen die ondersteuning kunnen gebruiken op motorisch vlak (Motorisch Remedial Teaching).
  • Bewegen in de klas
    Bewegen in de klas is kenmerkend voor de Caleidoscoop. Naast de gewone bewegingstussendoortjes en energizers ontwikkelen zij ook veel activiteiten om bewegen en leren met elkaar te verbinden. Leerkrachten onderling functioneren in de zogenaamde proeftuintjes, waarin zij samen activiteiten ontwikkelen om tot een aanpak te komen waarin beweging wordt geïntegreerd met het leren in de klas. Op deze manier ontstaat er variatie in de didactische aanpak in de klas (bekijk een aantal voorbeelden verderop!).

Waarom meer beweging – de doelen van (meer) beweging op school?

  • Bewegen op school in de breedste zin van het woord dekt meerdere doelen.
  • Bewegen kan immers zeer veelzijdig worden bekeken en toegepast. Uitgangspunt is op veel scholen het streven naar hoge(re) opbrengsten.
  • Bewegen kan daar door de variëteit en de betrokkenheid van de kinderen een mooie rol in spelen.
  • Het betrekken van beweging in de klas zorgt voor een gevarieerde didactische aanpak. De manier waarop je je instructie verzorgt is anders dan normaal, wisselt meer en komt daarmee tegemoet aan verschillende leerstijlen van kinderen.
  • Wanneer bewegen tijdens het leerproces in de klas worden ingezet, is het niveau van kinderen irrelevant. Elk kind, los van zijn of haar beweeg(on)mogelijkheden kan deelnemen aan de activiteiten.
  • Door het gebruiken van beweging in de klas wordt ook tegemoet gekomen aan kinderen met leermoeilijkheden. Kinderen met bijvoorbeeld dyslexie zijn vaak gebaat bij een aanpak die bewegen en leren verbindt.
  • Bewegen legt niet alleen een verbinding tussen je hersenhelften, maar het verbindt ook met elkaar. Je leert samen, werkt samen en leert omgaan met elkaars (on)mogelijkheden. Dit komt ten goede aan het pedagogische klimaat in de klas en in de school.
  • Belangrijke noot: Wanneer bewegen wordt ingezet in de klas, dan is bewegen een middel om te komen tot een leerdoel. Er is geen bewegingsdoel in bv het geval van de zaakvakken. In de gymzaal is bewegen vaak het doel.

Aan de slag!

Wil je graag aan de slag met activiteiten die gericht zijn op leren door middel van beweging? Probeer dan de activiteiten eens uit in de klas. Heb je zelf activiteiten ontwikkeld of vind je het leuk om je activiteit(en) te delen? Mail deze dan naar info@onderwijsmaakjesamen.nl

Bronnen
Gurian, M. (2011) Boys en Girls, strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes, Onderwijs Maak Je Samen, Helmond.
Healthy bodies, healthy minds, raising school standards, Evidence based education, voorjaar 2012. 
Bs De Caleidsoscoop in Almere: http://www.caleidoscoop.asg-almere.nl/

Links:
Download bewegingstussendoortjes:

https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/10-bewegingstussendoortjes-voor-in-de-klas/
5 minuten spelletjes Onderwijs Maak Je Samen:

https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/lesmateriaal/5-minuten/

[leraar24 id=”1365″]
[leraar24 id=”1366″]

Gerelateerde artikelen

po
29/06 in actueel

Natuurlijk spelen

Stel je vraag aan

sluiten

sluiten

Geef aan waarin je geïnteresseerd bent

    Ik geef toestemming om nieuwsbrieven te ontvangen van Onderwijs Maak Je Samen.