leestijd:

Werken aan opbrengsten, met behulp van een krachtige systematiek

In het onderwijs is de laatste jaren steeds meer aandacht voor opbrengstgericht werken. Hierbij volgen en verbeteren leraren de vorderingen van leerlingen systematisch. Scholen werken voortdurend aan het steeds verder verbeteren van hun onderwijs; ze zijn dat zelfs wettelijk verplicht. In de maatregelen van het actieplan ‘Basis voor presteren’ ligt de nadruk op taal en rekenen. Een goede beheersing van de basisvaardigheden is een noodzakelijke basisvoorwaarde voor alles wat een kind leert op de basisschool en in het vervolg van zijn schoolloopbaan. Maar is kennis op het gebied van taal en rekenen het meest belangrijke om tot goede leerresultaten te komen?

Direct aan de slag!

De systematiek van de Amerikaanse onderwijswetenschapper Robert Marzano biedt een arsenaal aan theorieën, inhoud en werkvormen om direct aan de slag te gaan met het (verder) verhogen van de kwaliteit van het onderwijs op iedere school. Het geeft concreet antwoord op de volgende vragen:

  • Wat maakt een school een goede school?
  • Wat maakt een leraar een goede leraar?
  • Wat maakt een les een goede les?

De kwaliteit van vakmanschap van leraren staat hierbij centraal. Uit vele onderzoeken is immers gebleken dat vakmanschap van leraren twee keer meer invloed heeft op de leerresultaten van leerlingen dan het effect van een school. Waar ligt dan de sleutel voor succes?

De leraar! 

De meta-analyse van Robert Marzano

De Amerikaanse onderwijsonderzoeker Robert J. Marzano voerde een meta-analyse uit op onderwijsresearch gedurende 35 jaar. Daarbij maakte hij gebruik van zowel Canadees en Amerikaans als Europees onderzoek. Ook Nederlands onderzoek is volop meegenomen in de vele publicaties. Marzano concentreerde zich uitsluitend op die onderwijsveranderingen die daadwerkelijk invloed blijken te hebben op de leerprestaties van leerlingen. Door de theorie te vertalen naar de praktijk ,en hier ook daadwerkelijk concreet mee aan de slag te gaan, zijn ook wij bij Onderwijs Maak Je Samen de afgelopen jaren tot verbluffende resultaten gekomen. Omdat wij weten wat vanuit de wetenschap een positieve invloed heeft op ontwikkeling en prestaties van leerlingen en deze theorie weten te vertalen naar de dagelijkse praktijk zijn onze trajecten in het veld zeer succesvol te noemen. Directeuren en leraren weten weer Wat Werkt!

Wat Werkt Op School!

Marzano gaat uit van elf factoren die de leerprestaties van leerlingen positief beïnvloeden.

SchoolniveauSchoolniveau:

  • Haalbaar en gedegen programma
  • Stimulerende doelen & effectieve feedback
  • Betrokkenheid van ouders en gemeenschap
  • Veilige, ordelijke omgeving
  • Collegialiteit en professionaliteit

LeraarniveauLeraarniveau:

  • Didactische aanpak
  • Klassenmanagement – pedagogisch handelen
  • Sturen & herontwerpen programma

LeerlingniveauLeerlingniveau:

  • Sfeer thuis
  • Achtergrondkennis
  • Motivatie

Factoren op schoolniveau

1Schoolniveau. Een haalbaar en gedegen programma betreft de mate waarin een school omgaat met het linken van basisstof aan de les- en leerdoelen van de methode. Welke leerstof is nu echt van groot belang en hoe registreert een leraar deze? Hoe kan voldoende lestijd gecreëerd worden zodat de lesinhoud op een adequate manier onderwezen kan worden?

2. Stimulerende doelen & effectieve feedback beschrijft hoe en wanneer een leraar of zorgcoördinator feedback geeft aan of over leerlingen over gestelde doelen, kennis of vaardigheden. De gegevens worden vervolgens door de school gebruikt om zowel specifieke prestatiedoelen voor de school te bepalen, als specifieke leerdoelen voor de individuele leerlingen.

3. Betrokkenheid van ouders en gemeenschap refereert aan structuren die gebruikt worden om ouders en leden uit de schoolomgeving te betrekken bij zowel het nemen van belangrijke beleidsbeslissingen, als bij de dagelijkse gang van zaken op de school.

4. Een veilige, ordelijke omgeving betreft de schoolregels en –procedures die structuren en een gevoel van veiligheid creëren voor zowel leerlingen als leraren.

5. Collegialiteit en professionaliteit houdt in dat leraren zich professioneel blijven ontwikkelen; zowel op teamniveau als individueel. Leraren werken professioneel samen, houden werk en privé gescheiden en worden betrokken bij belangrijke beleidsbeslissingen.

Factoren op leraarniveau

Leraarniveau6. Didactische aanpak neemt negen belangrijke didactische strategieën als uitgangspunt voor een goede instructieles. Een goede instructieles is efficiënt en biedt voldoende mogelijkheden tot differentiatie. Een efficiënte leraar beschikt niet alleen over een uitgebreid repertoire aan didactische strategieën, maar kan ook moeiteloos bepalen welke strategieën het best gebruikt kunnen worden in combinatie met bepaalde leerlingen of bepaalde lesonderwerpen.

7. Klassenmanagement en pedagogisch handelen bestaat uit twee aspecten:

a. Klassenmanagement = structuur: routines en regels in de klas, omgaan met ongewenst gedrag,

b. Pedagogisch handelen = cultuur: de relatie leraar- leerling en de mentale instelling van de leraar; de relatie met zichzelf.

8. Sturen en herontwerpen van het programma slaat op de noodzaak dat de leraren kunnen differentiëren; zowel op tempo als op niveau van de lesinhoud en het werkelijke niveau van de leerlingen. Leraren weten wat de essenties van leersof zijn, hanteren de technieken uit didactische aanpak en bieden leerstof meervoudig aan. Deze leraarfactor maakt het verschil!

Kort samengevat; een goede leraar:

1. kan goed uitleggen = didactische aanpak

2. werkt vanuit een goede organisatie in zijn klas = klassenmanagement

3. heeft een goede relatie met de leerlingen en met zichzelf = pedagogisch handelen

4. differentieert = sturen en herontwerpen van het programma

Factoren op leerlingniveau

9.Leerlingniveau Sfeer thuis doelt op de acties die gezinnen kunnen ondernemen om het schoolsucces van hun kinderen te ondersteunen. De school kan dat bijvoorbeeld beïnvloeden door gesprekken thuis over wat er op school gebeurt te stimuleren. Hiervoor zijn succesvolle programma’s bekend.

10. Geleerde intelligentie en achtergrondkennis leert je meer en beter gebruik te maken van de ervaringen en achtergronden waar leerlingen over beschikken. Een leerling uit de binnenstad heeft vaak andere interesses dan een leerling van het platteland. Ook speelt het stimuleren van de woordenschat een grote rol in deze factor.

11. Motivatie van de leerlingen is de mate waarin leerlingen geïnteresseerd zijn in de onderwerpen die op school gepresenteerd worden, en de mate waarin ze het gevoel hebben dat ze in staat zijn die informatie aan te leren. De algemene motivatie van de leerlingen kan verhoogd worden als op school systematisch aan bepaalde zaken wordt gewerkt.

Geen woorden maar daden: Hoe kan ik met deze theorie snel aan de slag?

OMJS biedt een zeer breed en gevarieerd Wat Werkt!- onderwijsaanbod. Onze adviseurs hebben de afgelopen jaren veel ervaring opgebouwd in het verder uitwerken, vertalen en toepassen van het Wat Werkt! gedachtegoed in het Nederlandse onderwijsveld. De inhoud van de systematiek en de werkwijze wordt door leraren en schoolleiders direct herkend en toegepast, de trajecten zijn op maat waardoor het eigenaarschap van teams en directies hoog is, de leeropbrengsten stijgen op korte termijn. “Het komt er niet bij, maar het legt een goede focus op datgene dat ik al dagelijks doe in de praktijk.” Onze belangrijkste trajecten op een rij:

Extreme Makeover: (zeer) zwakke scholen worden op korte termijn ondersteund naar het noodzakelijke ‘basisarrangement’. Onze adviseurs hebben hier een brede ervaring opgebouwd die al vele malen succesvol is gebleken. Na een korte analyse wordt een integraal meerjarenplan van aanpak opgesteld en gaan directie en team direct aan de slag. De systematiek van Wat Werkt! is uitgangspunt.

Groep 8 Op Volle Kracht!: een kort maar intensief traject voor scholen/schoolbesturen die willen voorkomen dat ze een onvoldoende scoren m.b.t. hun eindopbrengsten. Immers drie maal is scheepsrecht; dat weten we allemaal.

Lesgeven Doe Je Samen, didactische aanpak: Op basis van de negen didactische Wat Werkt!- strategieën kiezen teamleden, op basis van de theorie en een nulmeting, de meest belangrijke strategieën op school- en bouwniveau. De input wordt verzameld en omgezet in een observatielijst. Met behulp van deze lijst wordt een ronde klasbezoeken gehouden. Doel hiervan is een foto op teamniveau van de didactische overeenkomsten en verschillen van de verschillende teamleden. Inhoud van de observatie: een instructieles van een half uur. De bevindingen worden individueel nabesproken en schriftelijk vastgelegd. De resultaten, trends en aanbevelingen van de observaties worden beschreven als kwaliteitskaart voor het schoolplan (didactische aanpak) en worden geanalyseerd en besproken met de directie en team. De uitkomsten worden verwerkt in de kwaliteitskaart ‘didactische aanpak’ en voorzien van doelen en actiepunten. Deze worden meegenomen in de jaarplanner en vormen de basis voor een tweede ronde klasbezoeken.

Lesgeven Doe Je Samen, zes fases van een instructieles: Een goede leraar wordt vaak omschreven als iemand die goed kan uitleggen. Maar aan welke belangrijke voorwaarden voldoet dan zijn uitleg? De Zes Fases van een Instructieles is een didactisch model dat ‘research en evidence based’ is en waaraan iedere leraar al zijn Wat Werkt!- didactische competenties kan ophangen; met daarbij de nodige ruimte voor organisatie, differentiatie en reflectie. Goed te gebruiken als kijkwijzer, als link richting zelfstandig werken en Structureel Coöperatief Leren (samenwerkend leren).

Lesgeven Doe Je Samen, haalbaar en gedegen programma: Tijdens een tweetal studiebijeenkomsten worden afspraken gemaakt omtrent de afstemming, de registratie en de controle van de basisstof. Dit kan aan de hand van een door de school gekozen vak, bijvoorbeeld rekenen, lezen of taal. Op onderstaande vragen worden door de teamleden (in bouwen) antwoorden gezocht:

  • Houd jij je altijd aan de methode?
  • Waarom wijk je wel eens af?
  • Hoe registreer/ communiceer je dit?
  • Hebben de afwijkingen invloed op de gestelde leerdoelen?
  • Hoe brengen we het aantal ‘storingen en ruis’ rondom de (instructie)lessen terug?

Aan de hand van de uitkomsten van de verschillende bouwen/ groepen kunnen op teamniveau afspraken worden gemaakt over de doorgaande leerlijnen en leren/durven teamleden te schrappen in de kwantiteit van leerstof zonder daarmee de methodische doelen los te laten. Ook de hoeveelheid ‘storing en ruis’ rondom instructielessen komt weer structureel op de agenda te staan.

Lesgeven Doe Je Samen, klassenmanagement en pedagogisch handelen: Klassenmanagement = structuur: routines en regels in de klas, omgaan met ongewenst gedrag. Naar aanleiding van een nulmeting, checklist en mogelijk een ronde klasbezoeken worden alle routines en regels op school geïnventariseerd en in kaart gebracht. Waar nodig maken teamleden nieuwe afspraken met elkaar. Met het omgaan met ongewenst gedrag leren teamleden welke maatregelen ze kunnen/moeten nemen om ongewenst gedrag te voorkomen of terug te brengen. Kennis van de doelgroep, de verschillende typen leerlingen en bewust(er) omgaan met eigen lichaamstaal is hierbij de kern. Pedagogisch handelen = cultuur: de relatie leraar- leerling en de mentale instelling van de leraar; de relatie met zichzelf. Hoe kun je het beste (verder) investeren in een goede relatie met je leerlingen? Ben je als leraar bewust van je kwaliteiten, je valkuilen, uitdagingen en allergieën.

Lesgeven Doe Je Samen, meerjarenplan: Een school meerjarenplan is het belangrijkste onderdeel van ieder schoolplan. Dit plan bestaat uit zes gebieden: kwaliteitszorg, leerstofaanbod, leertijd, leerlingenzorg, personeel en overige. Doelen en actiestappen zijn sterk gelinkt aan de inhoud van de Wat Werkt!- systematiek en ‘evidence based’. Dit meerjarenplan is door een tiental schoolinspecteurs gemeten en positief beoordeeld. Het meerjarenplan is cyclisch, SMART, concreet en scheidt doelen en activiteiten op een heldere manier. Een jaarplanner maken is dan nog een fluitje van een cent.

Leidinggeven Doe Je Samen, Wat Werkt! Leiderschap: Marzano beschrijft 21 essentiële taken van leiderschap. Afhankelijk van de mate van verandering van een organisatie (niveau 1 is een verbetering, niveau 2 is een verandering) komen deze 21 essentiële taken in een andere volgorde te staan. Past het profiel van de directeur dan nog wel bij de nodige leiderschapsstijl van de school? Hoe kunnen de 21 taken verdeeld worden onder meerdere personen? Hoe werk je het beste met een Stuurteam ( = veranderteam)? Vanuit deze gedachten en werkwijzen coachen de adviseurs van OMJS directeuren in het veld, starten wij samen met scholen Stuurteams op en begeleiden we deze en leggen wij links met de diverse bekwaamheidsdossiers (waaronder het mede door ons ontwikkelde CODO).

Stel je vraag aan

sluiten

sluiten

Geef aan waarin je geïnteresseerd bent