leestijd:

Hoofdstuk 1A: Theorie

Slimme kleuters, een voorsprong of hoogbegaafdheid

 

Slim KleuterenEr wordt bij kleuters meestal nog niet over hoogbegaafdheid gesproken. Daarvoor dient de ontwikkeling wat verder en breder te zijn. Wel spreken we van een ontwikkelingsvoorsprong als een kleuter op een of meerdere ontwikkelingsgebieden duidelijk voorloopt, vergeleken met leeftijdsgenoten. Deze kinderen bevinden zich eerder in de kleuterfase en zijn ook weer eerder kleuter-af.

“‘Kleuter zijn’ is een ontwikkelfase, geen leeftijdsfase”

Om jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong op school goed te kunnen begeleiden, zullen we ze moeten signaleren. Het zo vroeg mogelijk herkennen van signalen van een ontwikkelingsvoorsprong is van groot belang.

Doornekamp et al. (1999) beschrijven drie manieren waarop men kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong kan signaleren:

o   Intakegesprek met ouders (en intakeformulier): In het intakegesprek met ouders kan al gevraagd worden naar bijzonderheden in de ontwikkeling van het kind. Maar ook in andere gesprekken kan over bijzonderheden in de ontwikkeling worden gesproken. Het is heel belangrijk om de ouders serieus te nemen in hun kijk op het kind en de eventuele verschillen die merkbaar zijn tussen thuis en school. Ouders zien vaak eerder dat hun kind een ontwikkelingsvoorsprong heeft dan de leerkracht, omdat het thuis geen aangepast gedrag hoeft te vertonen.

o   Observatie door de leerkracht: Dit kan door middel van eigen observatielijsten op basis van de kenmerken, maar ook door de observatiepunten uit het kindvolgsysteem.

o   Afnemen van toetsen: Bijvoorbeeld het afnemen van de landelijk genormeerde toetsen van Cito of de toetsen op het gebied van beginnende geletterdheid (CPS). Let daarbij wel altijd op de vraagstelling in de toetsen en controleer de denkwijze van kinderen.

Bij dit toetsonderdeel krijgt de kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong te maken met verschillende denksporen. Laten we als volwassenen ook maar eens dieper nadenken over bovenstaande vraag.Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong kunnen toetsonderdelen, maar ook dagelijkse vragen van de leraar soms verkeerd interpreteren. Vooral wanneer het antwoord ‘te simpel’ is, denken zij verder na en komen dan tot een creatief, maar niet juiste antwoord. Hier een voorbeeld van een vraag uit de oude versie van Cito Ordenen. Voorbeeld Cito

  • “Hier zie je allemaal dingen” is de eerste zin. Dingen zijn iets anders dan voortuigen. Dingen zijn zaken zoals: wielen, deuren, vleugels, ramen, etc. Wanneer vervolgens de vraag gesteld wordt: “Zet een streep onder het ding dat er niet bij hoort”, zou het zo maar kunnen zijn dat de kleuter een streep zet onder de wielen van het vliegtuig. Die klappen immers in en verdwijnen zodra het vliegtuig is opgestegen.
  • “Zet een streep onder het ding dat er niet bij hoort.” Wanneer we naar deze voertuigen kijken, kunnen we meerdere antwoorden bedenken:
    Het vliegtuig: Deze gaat namelijk door de lucht en de andere voortuigen gaan over de weg;
    De vrachtwagen: Deze vervoert namelijk goederen en de andere vervoeren personen;
    De auto: Dit is de enige zwart-wit tekening. De andere voertuigen zijn ingekleurd.

Uit dit voorbeeld blijkt wel hoe ingewikkeld het kan zijn voor de kleuter èn de leraar om te weten hoe het zit. Voor de leraar betekent het vooral: goed kijken naar de situatie (kind in context) vragen stellen, luisteren naar het antwoord en daar waar nodig doorvragen. Soms vraagt het, net zoals in bovenstaand voorbeeld, om even verder te kijken dan het vooraf vastgestelde antwoord. Je kunt daarin namelijk andere vaardigheden observeren zoals: creativiteit, probleemoplossend vermogen en kritisch denken (vaardigheden 21e eeuw).

Hoofdstuk 1B: Prakijk

Misvattingen

Er zijn een heleboel misvattingen over kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong. Hieronder vind je een download met vijf stellingen hierover, met aan de achterzijde de uitleg. Hier het eerste voorbeeld:

Slimkleuteren-stellingskaart1

Slimkleuteren-stellingskaart2

Download alle stellingen.

Hoofdstuk 1C: Verrijking

Bestaand ontwikkelingsmateriaal verrijken p1Bestaand ontwikkelingsmateriaal verrijken p2

Download dit format om je bestaand ontwikkelingsmateriaal te verrijken.

Van deze publicatie verschenen ook al:

 

Stel je vraag aan

sluiten

sluiten

Geef aan waarin je geïnteresseerd bent

    Ik geef toestemming om nieuwsbrieven te ontvangen van Onderwijs Maak Je Samen.