leestijd:

Hardopdenkend leren lezenMet het boek Hardopdenkend leren lezen raakt Jeffrey Wilhelm het hart van wat het betekent om een gepassioneerde lezer en leerkracht te zijn. De passie van Jeffrey voor het onderwijs is in het boek voelbaar en werkt aanstekelijk. Hij koppelt daarbij onderwijsonderzoek aan praktische toepassing en brengt sprankelend leesonderwijs zelf in de praktijk.

Zijn didactiek is het bekende hardopdenkend lezen waarbij de lezer hardop zegt, of op een andere manier kenbaar maakt, wat er door zijn hoofd speelt tijdens het lezen; wat je denkt, opmerkt, voelt, ziet en doet terwijl je leest. Door zijn demonstratie zien minder ervaren lezers de leesaanpak die geoefende lezers gebruiken, zodat ze die daarna zelf kunnen oefenen om ook goede lezers te worden. Via korte dynamische lessen, praktische activiteiten, scenario’s in de klas en voorbeelden van leerlingen laat Jeffrey Wilhelm zien hoe je het hardopdenkend lezen nog beter toepast.

In dit boek vindt u een verzameling ideeën die naast een goede leerlijn voor begrijpend lezen gebruikt kunnen worden. De onderwijsvisie van Vygotsky wordt in hoofdstuk 1 in algemene zin uitgewerkt met betrekking tot de techniek van het hardopdenkend leren lezen. Er worden uitgangspunten aangestipt, die verderop in het boek gedetailleerder worden uitgewerkt, zoals de gebruiksmogelijkheden van het hardopdenkend lezen, het verband met leesstrategieën, het lezen van tekstsoorten en het gebruik van tekststructuren en de aandacht voor moeizame lezers.

In hoofdstuk 2 volgt een eerste uitwerking van acht instructiestappen: kies een tekstfragment, leg nadruk op enkele leesstrategieën, werk met leesdoelen, gebruik hardopdenkend voorlezen, laat woorden en zinnen onderstrepen bij leesstrategieën, bedenk toepassingen en laat oefenen. Ook wordt in dit hoofdstuk aangegeven hoe de leerkracht stap voor stap de verantwoordelijkheid van strategiegebruik overdraagt aan de leerlingen: van “de leerkracht doet en de leerling helpt” naar “de leerling doet en de leerkracht observeert en evalueert.” Aan het eind van dit hoofdstuk vindt u daarvoor een checklist.

In hoofdstuk 3 leren kinderen zich bewust te worden van het bestaan van leesstrategieën door het hardop lezen van de leerlingen en het vrij uiten van hun leesgedachten. Dit gaat over in de techniek van de gestuurde reactie van de leerkracht met betrekking tot het trekken van conclusies over personages in een verhaal, aan de hand van aanwijzingen in teksten en interpretatieregels. Ook het samenvatten wordt aangestipt. Dit hoofdstuk eindigt met de relatie tussen de techniek van het hardopdenkend lezen en het onderwijsmodel “voor-, tijdens en na het lezen” (met doelen stellen, leerlingen motiveren en helpen bij tekstoriëntatie, het begeleiden van het leesproces, reflecteren en follow-up-activiteiten).

Vervolgens gaat het in hoofdstuk 4 over het gebruik van het hardopdenkend lezen en het controleren en herstellen van begrip. Het instructiemodel van “de leerkracht doet en leerling kijkt” naar “de leerling doet en leerkracht observeert” wordt weer toegepast en de kinderen leren begripscontrole en begripsherstel via de techniek “pauzeer, vraag en herstel.” Toegelicht wordt, hoe leerlingen moeilijke tekstfragmenten kunnen kiezen voor hun klasgenoten.

Daarna wordt in hoofdstuk 5 werk gemaakt van de leesbetrokkenheid, door kinderen te leren om veel te visualiseren tijdens het lezen. Ze reageren op teksten door te tekenen, ze herkennen symbolen en de hoofdgedachte in teksten en ze leren om in gesprek te gaan met de schrijver aan de hand van mogelijke vragen.

In hoofdstuk 6 wordt aangegeven hoe kinderen met de hardopdenken techniek en de juiste verwachting tekstsoorten en tekststructuren kunnen lezen, zoals een mysterie en een detective, een betoog, een fabel, een satire en nieuwsberichten.
Tot slot wordt in hoofdstuk 7 het hardopdenkend lezen gebruikt om de kwaliteit van de leesprocessen van kinderen te observeren en te evalueren. Het gaat daarbij om proces- en niet om productevaluatie. Er wordt een overzicht gegeven van alle gebruiksmogelijkheden van het hardopdenkend lezen.

Hardopdenkend leren lezen
Jeffrey D.Wilhelm; Helmond, 2008.
ISBN 978-90-79336-08-01
Uitgever: Onderwij Maak Je Samen
Te verkrijgen in onze webwinkel.

sluiten