Probleemoplossend vermogen

Hoe speel je het spel?

Definitie

Achtergrond informatie

Strategieën om problemen op te lossen

Er zijn verschillende soorten plannen die leerlingen kunnen uitvoeren om het probleem op te lossen. Dit zijn de volgende:

  • Directe feiten: Er wordt een oplossingsmanier bedacht op basis van de bekende oplossingsmanieren. Bijv. bij de som 3 +2 =, kunnen leerlingen het uittekenen en zo bij elkaar optellen.
  • Heuristiek: Er wordt gebruik gemaakt van een vuistregel die leidt tot de mogelijke oplossing. Dit hoeft niet altijd zo te zijn. Bijv. kolomsgewijs rekenen.
  • Analogie: Door naar een overeenkomsten in de problemen kan een oplossingswijze bij een volgend probleem weer gebruikt worden. Bijv. als een leerling het woord bakken schrijft met twee keer de letter k, schrijft het kind daarna ook hakken met twee keer de letter k.
  • Berg beklimmen: Stap voor stap gaat de leerling naar het doel toe. Bijv. via de rijgmethode rekenopgaven 12 + 13 = oplossen, door eerst 12 + 8 = 20 →20 + 5 = 25.
  • Algoritme: De leerling maakt dan gebruik van een vaste procedure die altijd zal leiden tot een antwoord. Bijv. het volgen van een recept om aardappel salade te maken.
  • Onderzoek: De leerling onderzoekt eerst systematisch welke mogelijke oplossingen er zijn voor het probleem. Daarna voert de leerling deze manier uit.
  • Verdeel-en-heers: De leerling lost het probleem op door het gebruik van een set sub-problemen op te lossen. Bijv. als een leerling moet uitleggen hoe het proces van een vulkaanuitbarsting verloopt, zal de leerling eerst alle onderdelen moeten benoemen van een vulkaan en vervolgens pas het proces stap voor stap kunnen uitleggen.
  • Analyse en synthese: De leerling zal eerst het probleem verkleinen door te kijken naar overeenkomsten in de kennis die de leerling al bezit en daar een passende oplossing bij te vinden. Bijv. bij het lezen kan een kind het woord ‘verminderen’ lezen, dan kan het kind het woord ‘vermeerderen’ ook lezen, omdat het ‘ver-’ en ‘-deren’ overeenkomt (Wang & Ruhe, 2007).

Artikel over probleemoplossend vermogen

Het artikel van A. Lek, in de JSW (2010), nummer 9, jaargang 94.

Voorbeeldles Primair Onderwijs

Heeft u een voorbeeldles, stuur het dan naar info@onderwijsmaakjesamen.nl.

Problemen met meten

De vaardigheid: Probleem oplossend vermogen
PO: bovenbouw

Lesdoelen

  • De leerlingen leren oppervlakte berekenen. Ze kunnen hierbij gebruik maken van verschillende hulpmiddelen.
  • De leerlingen leren met behulp van een verhoudingstabel te berekenen wat een bepaald aantal vierkante meter kost.
  • De leerlingen gebruiken hun probleemoplossend vermogen om te onderzoeken wat ze de glazenwasser moeten betalen.

Benodigde materialen

  • Verschillende materialen waarmee de leerlingen m2 kunnen opmeten, bijv. rolmaten, duimstokken en meetlinten. Ook kun je gebruik maken van papier waar ze 1 m2 van kunnen maken.
  • De ruimte om verschillende ramen op te meten.

Inleiding
Je vertelt de leerlingen dat binnenkort de glazenwasser de ramen in de school weer komt wassen. De glazenwasser berekend 3 euro per m2. De directeur weet nu niet hoeveel hij moet betalen.

Bespreek met de leerlingen welke strategie ze gaan gebruiken om het probleem op te lossen. De leerlingen moeten eerst er achter komen dat de ramen in school geteld moeten worden. Daarna kunnen ze bepalen hoe ze de ramen gaan opmeten en op welke manier ze dit gaan doen.

Kern
Introduceer de verschillende hulpmiddelen die de leerlingen kunnen gebruiken. Bespreek deze hulpmiddelen kort, zodat ze duidelijk zijn.
Verdeel de klas in groepjes van 4 à 5 personen. Houdt hierbij rekening met de niveau verschillen in de klas.

Differentatievorm
Je kunt de sterkere leerlingen uitdagen om verder na te denken over ramen met een aparte vorm. De wat zwakkere rekenaars kunnen goed aan de slag met de vierkante of rechthoekige ramen. Laat de leerlingen zelf kiezen welk hulpmiddel ze willen gebruiken en neem vooral een begeleidende rol aan.

Afsluiting
Bespreek de bevindingen van de leerlingen. Wat hebben ze ontdekt? Waar zijn ze tegen aangelopen? Hoe hebben ze dit opgelost? Laat leerlingen elkaar vertellen hoe ze het hebben opgelost. Welke strategieën hebben ze gebruikt? Wat denken ze dat de glazenwasser ongeveer gaat kosten?

Met dank aan Nynke de Greef, Suzan Jilesen, Carmen van Rooij en Sanne van de Kerkhof

Voorbeeldles Voortgezet Onderwijs

Wij zijn op zoek naar voorbeeldlessen voor het voortgezet onderwijs. Heeft u een voorbeeldles, stuur het dan naar info@onderwijsmaakjesamen.nl.

Links

Probleemoplossend vermogen in game en in filmpje

Downloads

Werkvormenapp

Extra informatie per kaart

Kaart 3

Werkvormenapp

Kaart 4

Strategieën om problemen op te lossen

Er zijn verschillende soorten plannen die leerlingen kunnen uitvoeren om het probleem op te lossen. Dit zijn de volgende:

  • Directe feiten: Er wordt een oplossingsmanier bedacht op basis van de bekende oplossingsmanieren. Bijv. bij de som 3 +2 =, kunnen leerlingen het uittekenen en zo bij elkaar optellen.
  • Heuristiek: Er wordt gebruik gemaakt van een vuistregel die leidt tot de mogelijke oplossing. Dit hoeft niet altijd zo te zijn. Bijv. kolomsgewijs rekenen.
  • Analogie: Door naar een overeenkomsten in de problemen kan een oplossingswijze bij een volgend probleem weer gebruikt worden. Bijv. als een leerling het woord bakken schrijft met twee keer de letter k, schrijft het kind daarna ook hakken met twee keer de letter k.
  • Berg beklimmen: Stap voor stap gaat de leerling naar het doel toe. Bijv. via de rijgmethode rekenopgaven 12 + 13 = oplossen, door eerst 12 + 8 = 20 →20 + 5 = 25.
  • Algoritme: De leerling maakt dan gebruik van een vaste procedure die altijd zal leiden tot een antwoord. Bijv. het volgen van een recept om aardappel salade te maken.
  • Onderzoek: De leerling onderzoekt eerst systematisch welke mogelijke oplossingen er zijn voor het probleem. Daarna voert de leerling deze manier uit.
  • Verdeel-en-heers: De leerling lost het probleem op door het gebruik van een set sub-problemen op te lossen. Bijv. als een leerling moet uitleggen hoe het proces van een vulkaanuitbarsting verloopt, zal de leerling eerst alle onderdelen moeten benoemen van een vulkaan en vervolgens pas het proces stap voor stap kunnen uitleggen.
  • Analyse en synthese: De leerling zal eerst het probleem verkleinen door te kijken naar overeenkomsten in de kennis die de leerling al bezit en daar een passende oplossing bij te vinden. Bijv. bij het lezen kan een kind het woord ‘verminderen’ lezen, dan kan het kind het woord ‘vermeerderen’ ook lezen, omdat het ‘ver-’ en ‘-deren’ overeenkomt (Wang & Ruhe, 2007).
Kaart 5

Informatie over activiteiten van beginner tot expert 

Het verloop van beginner tot expert is hieronder in een schema weergegeven

Activiteiten per ontwikkelingsstadium
Hieronder staan voorbeelden van activiteiten per stadium vermeld:

  • Beginner: Rijtjessommen en meerkeuzevragen.
  • Gevorderde beginner: Het optellen en aftrekken uit laten voeren in context van het in- en uitstappen van buspassagiers.
  • Competent: Een samenvatting maken over een gelezen tekst bij het vak Nederlands.
  • Vaardig: leerlingen kunnen een werkstuk maken waarbij ze verschillende soorten informatie zoeken en combineren.
  • Expert: Het uitvoeren van een onderzoek, waarbij de leerlingen zelf de informatie moeten zoeken en zelf antwoord moeten geven op de vraag die ze gesteld hebben met het onderzoek.

Stel je vraag aan

sluiten

sluiten

Geef aan waarin je geïnteresseerd bent

    Ik geef toestemming om nieuwsbrieven te ontvangen van Onderwijs Maak Je Samen.